- Aşırı-uyum (overfitting)
- Modelin geçmiş veriye fazla uyup gerçek sinyal yerine gürültüyü ezberlemesi. Backtest: Bir Stratejiyi Geçmişte Sınamak
- Aşırı alım/satım
- RSI’nin sırasıyla 70 üstü / 30 altı bölgeleri; kesin sinyal değildir. SMA ve RSI: İki Klasik Göstergeyi Anlamak
- Batık maliyet
- Geri alınamaz geçmiş maliyet; gelecek kararı etkilememeli ama çoğu zaman etkiler. Kayıp Aversiyonu: Kaybetmek Neden Daha Çok Acıtır?
- Bileşik getiri
- Önceki dönem getirisinin ana paraya eklenip sonraki getiriyi büyütmesi. Bileşik Getiri: Sabrın Sekizinci Harikası
- BSMV
- Bankacılık ve sigorta işlemleri vergisi; bazı türev/FX ürünlerinde uygulanır. Türkiye'de Yatırım Vergileri: Stopaj ve BSMV
- DCA
- Maliyet ortalaması; düzenli aralıklarla sabit tutar yatırma stratejisi. Maliyet Ortalaması (DCA): Zamanlamayı Yenmek
- Diworsification
- Aşırı çeşitlendirmenin getiriyi ortalamaya çekip faydayı azaltması. Çeşitlendirme ve Konsantrasyon Riski
- Giriş/çıkış komisyonu
- Bazı fonların alım veya satımında uygulanan masraf. TEFAS Fonlarında Vergi: Ayrıntılar
- Gizli yoğunlaşma
- Farklı görünen ama yüksek korelasyonlu varlıkların aslında aynı riski taşıması. Korelasyon: Çeşitlendirmenin Gizli Motoru
- Güven seviyesi
- Sistemin bir sinyale ne ölçüde güvendiğini ifade eden ölçü. Bir FinAI Sinyalini Doğru Okumak
- Halüsinasyon
- Modelin gerçek olmayan bilgiyi kendinden emin biçimde üretmesi. LLM mi, Kural Tabanlı mı?
- Hash (özet)
- Veriden üretilen sabit uzunlukta parmak izi; veri değişince özet de değişir. Şeffaflık ve Değişmez Kayıt: Hash Zinciri
- Hash zinciri
- Her kaydın bir öncekinin özetini içerdiği, değiştirilemez bağlı yapı. Şeffaflık ve Değişmez Kayıt: Hash Zinciri
- HHI
- Herfindahl-Hirschman Endeksi; portföy yoğunlaşmasının ölçüsü (0–1). Çeşitlendirme ve Konsantrasyon Riski
- Hisse tavanı
- Risk bandına göre hisseye ayrılabilecek azami portföy oranı. Varlık Dağılımı: En Büyük Karar
- Kartopu etkisi
- Bileşik büyümenin zamanla hızlanan, üstel karakteri. Bileşik Getiri: Sabrın Sekizinci Harikası
- Kayıp aversiyonu
- Kayıpların kazançlardan psikolojik olarak daha ağır hissedilmesi eğilimi. Kayıp Aversiyonu: Kaybetmek Neden Daha Çok Acıtır?
- Konsantrasyon riski
- Portföyün tek bir varlık/sektörde aşırı toplanmasından doğan risk. Çeşitlendirme ve Konsantrasyon Riski
- Korelasyon
- İki varlığın birlikte hareket etme derecesi (−1 ile +1 arası). Korelasyon: Çeşitlendirmenin Gizli Motoru
- Nakit tampon
- Acil ihtiyaçları karşılamak için portföy dışında tutulan likidite. Panik Satışını Yönetmek
- Nominal getiri
- Enflasyon dikkate alınmadan, paranızın rakamsal artışı. Enflasyon ve Reel Getiri: Gerçekte Ne Kazandınız?
- Ortalama maliyet
- Farklı fiyatlardan yapılan alımların adet-ağırlıklı ortalama fiyatı. Maliyet Ortalaması (DCA): Zamanlamayı Yenmek
- Out-of-sample
- Modelin eğitimde görmediği, sınama için ayrılmış veri. Yapay Zekada Aşırı-Uyum Tehlikesi
- Parametre kırılganlığı
- Küçük ayar değişiminde stratejinin çökmesi; aşırı-uyum işareti. Yapay Zekada Aşırı-Uyum Tehlikesi
- Realize etmek
- Bir pozisyonu satarak kâğıt üzerindeki kâr/zararı gerçekleştirmek. Vergi Takvimi ve Net Getiriyi Korumak
- Rebalancing
- Portföy ağırlıklarını periyodik olarak hedef dağılıma döndürme. Rebalancing: Portföyü Hizada Tutmak
- Recency bias
- Yakın geçmişteki olayları geleceğin tahmininde aşırı ağırlıklandırma eğilimi. Yakınlık Yanlılığı (Recency Bias)
- Reel getiri
- Enflasyon arındırıldıktan sonra satın alma gücünüzün gerçek değişimi. Enflasyon ve Reel Getiri: Gerçekte Ne Kazandınız?
- Risk bandı
- Temkinli, dengeli veya agresif — risk skorunuzun haritalandığı kategori ve buna bağlı hisse tavanı. Risk Profili Neden Her Şeyin Başında Gelir?
- Risk kapasitesi
- Finansal durumunuzun bir kaybı sindirebilme gücü; duygusal toleranstan bağımsızdır. Risk Profili Neden Her Şeyin Başında Gelir?
- Risksiz getiri
- Pratikte mevduat/politika faizi gibi neredeyse garantili getiri; karşılaştırma çıtasıdır. Risk ve Getiri: Bedava Öğle Yemeği Yoktur
- RSI
- Göreceli Güç Endeksi; momentum hızını 0–100 ölçeğinde ifade eder. SMA ve RSI: İki Klasik Göstergeyi Anlamak
- Sharpe oranı
- Risksiz getiriyi aşan kısmın, getiri oynaklığına bölünmesi. Yüksek olması verimli risk demektir. Risk ve Getiri: Bedava Öğle Yemeği Yoktur
- Slipaj
- Emir verdiğiniz fiyat ile gerçekleşen fiyat arasındaki fark. Backtest: Bir Stratejiyi Geçmişte Sınamak
- SMA
- Basit hareketli ortalama — son N dönemin fiyat ortalaması. SMA ve RSI: İki Klasik Göstergeyi Anlamak
- Stopaj
- Realize edilen kazançtan kaynağında kesilen vergi. Türkiye'de Yatırım Vergileri: Stopaj ve BSMV
- Survivorship bias
- Sadece hayatta kalan varlıkları analize alıp sonuçları olduğundan iyi göstermek. Backtest: Bir Stratejiyi Geçmişte Sınamak
- Sürü davranışı
- Bireylerin bağımsız analiz yerine kalabalığı takip etme eğilimi. Sürü Davranışı ve FOMO
- Sürüklenme (drift)
- Fiyat hareketleriyle ağırlıkların hedeften uzaklaşması. Rebalancing: Portföyü Hizada Tutmak
- Tamper tespiti
- Kayıtların sonradan değiştirilip değiştirilmediğini saptama yeteneği. Şeffaflık ve Değişmez Kayıt: Hash Zinciri
- Uydu (satellite)
- Belirli fikir/temalara ayrılan küçük, daha agresif portföy dilimi. Core-Satellite: Çekirdek ve Uydu
- Value trap
- Ucuz görünen ama temelleri bozulduğu için haklı sebeple ucuz olan hisse. Momentum mu, Değer mi?
- Varlık dağılımı
- Sermayenin hisse, tahvil, nakit, altın gibi sınıflar arasında paylaştırılması. Varlık Dağılımı: En Büyük Karar
- Vergi-sonrası getiri
- Tüm kesintiler düşüldükten sonra cebinize gerçekten giren getiri. Türkiye'de Yatırım Vergileri: Stopaj ve BSMV
- Volatilite
- Getirilerin ortalama etrafındaki dağılımı; genelde standart sapmayla ölçülür. Volatilite Nedir, Düşman mı Dost mu?
- Volatilite devre kesici
- Aşırı oynaklıkta otomatik olarak yeni işlem/sinyal üretimini durduran koruma. Volatilite Nedir, Düşman mı Dost mu?
- Yıllık beyan
- Kazancın yatırımcı tarafından beyanname ile bildirilip vergilendirilmesi. Yurtdışı Yatırımlarda Vergi
- Zarar mahsubu
- Belirli koşullarda zararların kazançtan düşülerek vergi matrahını azaltması. Vergi Takvimi ve Net Getiriyi Korumak
- Zarif bozulma (graceful degradation)
- Bir bileşen başarısız olduğunda sistemin çökmeden daha basit moda geçmesi. LLM mi, Kural Tabanlı mı?
- Çekirdek (core)
- Portföyün büyük, istikrarlı, düşük maliyetli ana bölümü. Core-Satellite: Çekirdek ve Uydu
- Çekişmeli doğrulama
- Bir sinyali kabul etmeden önce onu çürütmeye çalışan bağımsız kontroller. Yapay Zeka Sinyalleri Nasıl Doğrulanır?
- Çifte vergilendirme anlaşması
- Aynı gelirin iki ülkede vergilenmesini önleyen/mahsup eden anlaşma. Yurtdışı Yatırımlarda Vergi
- Özen yükümlülüğü
- Kullanıcının çıkarını koruma adına gösterilen sistematik dikkat ve onun kaydı. Yapay Zeka Sinyalleri Nasıl Doğrulanır?